Is een laserpen gevaarlijk? Risico's voor ogen en huid uitgelegd

Iedereen die een laserpen in handen heeft, krijgt vroeg of laat de vraag: "Is dat niet gevaarlijk voor je ogen?" Het antwoord is genuanceerd. Een laserpen van laserklasse 2 is gemaakt om veilig te gebruiken, maar alleen als je de basisregels respecteert. In dit artikel leggen we uit wat een laser met je ogen en je huid kan doen, waarom de knipperreflex zo belangrijk is en wat je doet als het toch fout loopt.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten aan je ogen, raadpleeg dan je huisarts of een oogarts.

Waarom zijn ogen zo kwetsbaar voor laserlicht?

Je oog werkt als een vergrootglas. De ooglens bundelt het licht dat binnenkomt op een heel klein plekje op het netvlies, achteraan in je oog. Bij gewoon licht is dat geen probleem, want dat komt van overal en wordt over het netvlies verspreid. Laserlicht is anders: het komt als een smalle, evenwijdige bundel binnen en wordt door de lens gefocust op een piepklein puntje. Daardoor kan de energie op die plek veel hoger zijn dan je zou denken.

Het netvlies zelf voelt geen pijn. Je merkt schade dus niet altijd meteen. Daarom is de belangrijkste regel zo eenvoudig: kijk nooit in een laserstraal en richt hem nooit op iemands ogen.

Wat betekent laserklasse 2?

Laserpennen voor consumenten vallen in klasse 2 volgens de norm EN 60825-1. Dat is zichtbaar licht met een laag vermogen, tot 1 mW. Bij zo'n laser beschermt de natuurlijke afweerreactie van het oog je bij een korte, toevallige blootstelling: je knippert, wendt je hoofd af of sluit je ogen. Dat gebeurt binnen een fractie van een seconde.

Maar die bescherming heeft grenzen:

• Wie bewust in de straal blijft kijken, onderdrukt die reflex. Dan kan ook een klasse 2-laser schade veroorzaken.
• Bij violet licht (405 nm) oogt de stip minder fel, waardoor de reflex minder sterk kan zijn. Wees daar extra voorzichtig mee.
• Wie de straal door een verrekijker of telescoop ziet, krijgt veel meer licht in het oog. Richt dus nooit een laser op iemand die door een kijker kijkt, en kijk zelf nooit door een kijker in de richting van een laser.

Lasers met een hoger vermogen dan klasse 2 kunnen al bij een heel korte blik blijvende schade geven. Daarom verkopen wij uitsluitend klasse 2-laserpennen, elk gemeten voor verzending.

Wat als je per ongeluk een straal in je ogen krijgt?

Het gebeurt: iemand draait zich om tijdens een presentatie, een kat springt net op het verkeerde moment, de straal weerkaatst op een raam. Wat doe je dan?

1. Blijf rustig. Bij een korte, toevallige blik in een klasse 2-laser zie je meestal even een nabeeld of vlek, zoals na een fotoflits. Dat trekt doorgaans snel weg.
2. Wrijf niet in je ogen.
3. Let op klachten. Blijft er een vlek in je beeld staan, zie je wazig of vervormd, of heb je andere klachten die niet snel verdwijnen, ga dan naar je huisarts of een oogarts en vertel dat het om een laser ging.

En je huid?

Mensen zoeken ook naar "laserpen huid": kan een laserpen je huid verbranden? Een laserpen van klasse 2 heeft daar veel te weinig vermogen voor. Je voelt niets als de stip op je hand valt. Bij lasers met een veel hoger vermogen ligt dat anders; die kunnen huid, papier of plastic verhitten. Dat zijn geen laserpennen voor consumenten.

Wil dat zeggen dat je de stip op iemands hand of arm mag richten? Liever niet. Een hand beweegt, de straal glijdt weg en voor je het weet zit hij in iemands gezicht. Richt een laser gewoon nooit op mensen.

Een laserpen is geen medisch hulpmiddel

Online vind je ook zoektermen als "laserpen voor wratten" of "acupunctuur laserpen". Dat zijn medische of therapeutische toestellen die met een laserpointer niets te maken hebben. Een laserpen om aan te wijzen is daar niet voor bedoeld en mag je daar niet voor gebruiken. Richt hem nooit op je eigen huid om iets te "behandelen".

Dieren en ogen

Ook de ogen van dieren zijn kwetsbaar. Speel je met je kat, richt de stip dan altijd op de vloer of de muur, nooit op de kop. Verjaag je vogels, richt dan op het dak of het gras, niet op de vogels zelf. Tips vind je in laserpen voor katten en honden en vogels verjagen met een laserpen.

Reflecties: het onderschatte risico

Een straal die op een spiegel, raam, glanzend scherm, metalen oppervlak of water valt, kan terugkaatsen in een richting die je niet verwacht, ook naar je eigen ogen. Mik dus op matte oppervlakken en wees extra voorzichtig in ruimtes met veel glas.

Kinderen en lasers

Kinderen begrijpen het risico niet en kijken uit nieuwsgierigheid juist wél in de straal. Een laserpen is dus geen speelgoed. Bewaar hem buiten hun bereik, kies bij voorkeur een model met veiligheidssleutels zoals de G3 Pro of R1 Pro, en bewaar de sleutel apart. Bestellen kan bij ons pas vanaf 18 jaar.

De vijf regels op een rij

1. Kijk nooit in de straal.
2. Richt nooit op mensen of dieren, en zeker niet op ogen.
3. Richt nooit op voertuigen, vliegtuigen of helikopters.
4. Pas op voor spiegelende oppervlakken.
5. Houd lasers buiten het bereik van kinderen.

Meer uitleg vind je op onze pagina over veilig gebruik van laserpointers en in het artikel is een laserpen legaal in België?

Conclusie

Een laserpen van klasse 2 is veilig als je hem verstandig gebruikt. Het oog beschermt zich tegen een korte, toevallige blik, maar niet tegen bewust staren, kijkers of herhaalde blootstelling. Je huid loopt met zo'n laser geen gevaar. Houd je aan de vijf regels en je laserpen blijft wat ze moet zijn: een handig stuk gereedschap. Bekijk alle laserpennen.